Mensen met een doodswens wijzen een ticket naar de toekomst af
Voor aanhangers van cryonics is de keuze overduidelijk. Als je geconfronteerd wordt met een terminale ziekte of simpelweg ouder wordt, is het alternatief voor invriezen in vloeibare stikstof bij -196°C... tja, voorgoed einde verhaal. Zij zien zelfs de kleinste kans dat toekomstige technologie cellulaire schade kan herstellen en je weer tot leven kan wekken, als de ultieme levensverzekering.
Toch bevindt cryonics zich, decennia nadat Robert Ettinger het idee in 1962 voor het eerst lanceerde, nog steeds in de absolute marge. Wereldwijd hebben slechts enkele duizenden mensen zich aangemeld voor cryopreservatie na hun overlijden, en liggen er momenteel slechts een paar honderd lichamen daadwerkelijk in opslagtanks.
Miljarden mensen worden dagelijks geconfronteerd met de absolute zekerheid van de dood. Waarom kiest de overgrote meerderheid er dan niet alleen voor om cryonics links te laten liggen, maar wijzen ze het zelfs actief van de hand? Wat maakt dat mensen er vrede mee hebben de duisternis in te stappen en daarmee eigenlijk een 'gouden ticket' naar de toekomst afslaan?
De filosofie van de natuurlijke orde
Voor veel mensen komt het afwijzen van cryonics voort uit een diepe, filosofische aanvaarding dat het leven een einde moet hebben. De dood is niet slechts een technisch mankement dat je kunt 'hacken' of technisch kunt oplossen; het is juist de grens die vorm, urgentie en betekenis geeft aan het menselijk bestaan.
Schrijvers en filosofen wijzen er graag op dat het weigeren te accepteren van sterfelijkheid het leven berooft van zijn natuurlijke verhaallijn. Zoals wijlen informaticus Joseph Weizenbaum het verwoordde toen men sprak over het koste wat kost behouden van het leven: "Onze dood is de laatste dienst die we de wereld kunnen bewijzen: als we niet opzij zouden gaan, zouden de generaties na ons de menselijke cultuur niet opnieuw hoeven vorm te geven."
Voor deze mensen wordt een 'doodswens', of eerlijker gezegd: de bereidheid om een natuurlijke dood te omarmen – gezien als een daad van gratie. Ze maken zich zorgen dat een samenleving die geobsedeerd is door eeuwig leven volledig zou stagneren; de mensheid zou gevangen komen te zitten in een eindeloze lus van ego's uit het verleden, terwijl de toekomst verstoken zou blijven van ruimte, middelen en een frisse start.
De wetenschappelijke scepsis
Waar liefhebbers van cryonics vooruitkijken naar speculatieve sciencefictiontechnologie, kijken reguliere biofysici en medisch onderzoekers met grote argwaan naar cryonics; vaak doen ze het af als moderne alchemie. Voor wetenschappelijk ingestelde sceptici is de harde realiteit van celbeschadiging het grootste struikelblok. Bij klinische dood beginnen het zuurstofgebrek en de stilvallende bloedsomloop de kwetsbare bedrading van de hersenen te vernietigen, nog voordat het koelproces überhaupt van start gaat. Bovendien is er voor het invriezen van weefsel – zonder dat er schadelijke ijskristallen ontstaan, complexe cryoprotectantie nodig; in feite een soort antivries van medische kwaliteit die voor cellen juist uiterst giftig kan zijn.
Voor mensen die besluiten zich niet aan te melden, klinkt cryonics niet zozeer als een serieuze medische ingreep, maar eerder als een dure gok op een theorie die totaal niet bewezen is. Ze vertrouwen liever op de wetenschap van nu dan dat ze hun laatste geld inzetten op een futuristische wederopstanding die volgens de huidige natuur- en biologiekunde misschien wel volstrekt onmogelijk is.
Financieel elitarisme en de ethiek van het schavot
Hoewel er vaak wordt gesproken over de exorbitante prijzen bij organisaties als Alcor, ligt de financiële drempel bij andere aanbieders een stuk lager. Het Cryonics Institute biedt bijvoorbeeld conservering van het hele lichaam aan voor een lidmaatschapsbijdrage van 28.000 dollar, in een poging de dienst toegankelijk te maken voor de gewone middenklasse en niet alleen voor de superrijken.
Toch blijft cryonics voor critici het ultieme symbool van laat-kapitalistische hoogmoed: een poging van vermogende mensen om de eeuwigheid te kopen, terwijl ze een wereld achterlaten die kampt met urgente, hedendaagse crises. Veel mensen weigeren deel te nemen uit een gevoel van rechtvaardigheid en sociale bewogenheid. Ze vinden het een vreemd idee om duizenden dollars te steken in speculatieve cryogene opslag, terwijl er een tekort is aan middelen voor de behoeften van naaste familie, gemeenschapsprojecten of de wereldwijde gezondheidszorg. Voor hen voelt het moreel verkeerd om zelfs maar een bescheiden bedrag uit te geven aan een cryogeen loterijticket.
De verschrikking van de verplaatsing in de tijd
Stel je voor dat je over driehonderd jaar wakker wordt. Iedereen van wie je ooit hebt gehouden, elk nummer waar je kippenvel van kreeg, elk landschap, elke taal en elke culturele sfeer die je kende, is volledig verdwenen. Je bent in feite een museumstuk, een volslagen vreemde in een tijdperk dat overweldigend vreemd aandoet.
Psychologisch gezien wijzen veel mensen cryonics af omdat ze beseffen dat overleven meer inhoudt dan alleen het intact houden van biologisch weefsel; je hebt context, een gemeenschap en een gevoel van continuïteit nodig. De gedachte om wakker te worden, volledig afgesneden van alles en misschien wel behandeld als een proefkonijn in plaats van als mens, boezemt mensen diepe angst in. Voor hen klinkt de remedie (totale isolatie in een 'brave new world') veel angstaanjagender dan de ziekte zelf.
De angst voor het onbekende overwinnen
Hoewel al deze psychologische, financiële en filosofische obstakels verklaren waarom de meeste mensen aarzelen, leiden ze er uiteindelijk toe dat opgeven wordt gezien als een deugd in plaats van als een tragedie. De dood beschouwen als een heilige noodzakelijkheid is vaak slechts een manier om om te gaan met een technologie die we nog niet volledig begrijpen of vertrouwen.
Bij cryonics gaat het er niet om dat we uit hoogmoed de natuur proberen te slim af te zijn, Het is het nieuwste hoofdstuk in de oudste drang van de mensheid: weigeren om zich zonder slag of stoot bij het einde neer te leggen. Net zoals eerdere generaties orgaantransplantaties, antibiotica en hartchirurgie beschouwden als een onnatuurlijke ingreep in het lot, doen hedendaagse sceptici cryonics af als een luchtkasteel.
Wie besluit zich niet aan te melden, laat een mogelijke toekomst schieten en laat zich volledig inperken door een fatalistische aanvaarding van de huidige stand van zaken. Maar voor wie bereid is voorbij het culturele stigma te kijken, is cryonics het ultieme teken van hoop: een uitdagend geloof dat het verhaal van een mensenleven niet hoeft te eindigen enkel omdat het hart stopt met kloppen.