Written by Dirk Jan Buter

Geen nieuwe datacenters, maar slimmer rekenen!

Geen nieuwe datacenters, maar slimmer rekenen!

Geschreven door Dirk Jan Buter op 03 september 2026. Foto door Dirk Jan Buter.

De bouw van gigantische datacenters voor kunstmatige intelligentie staat wereldwijd onder druk. Ze verbruiken enorme hoeveelheden elektriciteit en koelwater, wat leidt tot bezorgdheid over de impact op het energienet en het milieu. De huidige generatie AI-modellen, zoals de bekende grote taalmodellen, werkt volgens het principe van ‘brute kracht’: hoe groter het model en hoe meer data er doorheen wordt gejaagd, hoe beter het resultaat. Maar er is een alternatieve route die niet alleen veel zuiniger is, maar de AI ook een stuk slimmer maakt: Neuro-Symbolische AI.

Het probleem van de huidige ‘brute kracht’-AI

De populairste AI-systemen van dit moment zijn gebaseerd op diepe neurale netwerken. Deze netwerken zijn uitstekend in het herkennen van patronen in taal, beelden en geluid. Ze hebben echter één grote tekortkoming: ze begrijpen geen logica.

Om een simpel wiskundig probleem op te lossen of een logische redenering te volgen, moet een neuraal netwerk rekenen op basis van miljarden statistische waarschijnlijkheden. Het ‘gokt’ in feite wat het meest waarschijnlijke volgende woord of getal is. Dit proces kost gigantisch veel rekenkracht en leads tot ‘hallucinaties’ (fouten die zelfverzekerd worden gepresenteerd). Bovendien vereist het continu trainen en draaien van deze reusachtige modellen een steeds grotere capaciteit aan datacenters.

Wat is Neuro-Symbolische AI?

Neuro-Symbolische AI combineert twee verschillende benaderingen uit de computerwetenschap:

  • Het Neurale Deel (Perceptie): Een neuraal netwerk dat goed is in het verwerken van ‘rommelige’ menselijke data, zoals spraak, geschreven tekst of camerabeelden.
  • Het Symbolische Deel (Logica): Een klassiek, op regels gebaseerd systeem (symbolische AI) dat werkt met harde logica, feiten en wiskundige formules.

Door deze twee methoden te koppelen, ontstaat een systeem dat het beste van twee werelden biedt. Het neurale netwerk fungeert als de ‘ogen en oren’ die de input begrijpen en vertalen. Vervolgens neemt de symbolische module het over om de daadwerkelijke logica of berekening uit te voeren.

Waarom dit het energieprobleem oplost

Het slim verdelen van taken levert een enorme besparing op in rekenkracht, stroom en water:

  • Veel kleinere modellen: Omdat het neurale netwerk niet alle logische regels en feiten van de wereld in de eigen parameters hoeft op te slaan, kan het model zelf vele malen kleiner blijven.
  • Directe logica in plaats van gokken: Een rekensom of logische stap kost een symbolische module een fractie van een milliseconde. Het hoeft niet langs miljarden parameters te zoeken, wat het stroomverbruik per zoekopdracht drastisch verlaagt.
  • Aanpasbaar zonder her-training: Als er nieuwe regels of feiten zijn, hoeft niet het hele AI-model wekenlang opnieuw te worden getraind in een datacenter. Je past simpelweg de logische regels in de database aan.

De toekomst van duurzame AI

Onderzoekers van onder meer MIT, IBM Research en Google DeepMind laten met projecten zoals AlphaGeometry al zien dat neuro-symbolische systemen complexe vraagstukken kunnen oplossen met een fractie van de energie die traditionele modellen nodig hebben.

De vraag of we onze hele leefomgeving moeten volbouwen met nieuwe datacenters krijgt hiermee een helder antwoord. Door AI niet alleen maar groter te maken, maar vooral architectonisch slimmer in te richten, kan de AI-revolutie worden voortgezet zonder dat ons energienet vastloopt.

Ik was zo vol lof en enthousiasme

Heb je ooit iemand ontmoet die zo vol lof en enthousiasme over je was dat je het gevoel had dat je onbetaalbaar was? Ik moet toegeven dat dit me niet vaak overkomt. Nou, het tegenovergestelde is waar. Je ontmoet iemand die je interessant vindt en die je blijft volgen. Je wordt fan. Ik ben zo blij als ik diegene in het echt ontmoet! Wauw! Hoe leuk dit ook is, het is vaak een teleurstelling. Die persoon van wie je zo'n fan bent, toont totaal geen interesse in je, slik! Daar gaat je waardering voor die persoon, je begint hem of haar tenminste in een ander licht te zien. Ben je nog steeds fan van hem of haar? Laten we het verhaal omdraaien. Stel je voor dat je iemand ontmoet die fan van je is. Hij of zij praat zo lovend over je. Wat ga je dan doen? A) Je vindt die persoon niet zo inte...

Agnes Hensen over waarom geautomatiseerde betalingen nog steeds een menselijke maat nodig hebben

Steeds meer bedrijfsprocessen worden geautomatiseerd. Facturen worden automatisch gegenereerd en verzonden, boekhoudsoftware houdt betaaltermijnen bij en herinneringen kunnen zonder menselijke tussenkomst naar de klant worden gestuurd. Dit bespaart tijd en voorkomt dat openstaande facturen over het hoofd worden gezien. Maar niet elke situatie kan effectief worden teruggebracht tot een geautomatiseerd bericht dat op een vooraf ingesteld moment wordt verzonden. Achter een openstaande factuur zitten immers mensen, omstandigheden en soms een verhaal dat een systeem niet kan beoordelen. Daarom blijft persoonlijk inzicht belangrijk bij het opvolgen van een betaling. ## Automatisering is nuttig, maar kent zijn grenzen Een geautomatiseerd systeem is uitstekend in het vaststellen wannee...

Het onderzoek van jonge wetenschappers: Hoe denken mensen over genetische modificatie?

Wat vinden mensen van genetische modificatie? Hoe staat de samenleving hier tegenover? De jonge onderzoekers Anders Chau en Aarnav Anand deden onderzoek naar het sentiment rondom deze nieuwe technologieën en dit leidde tot verrassende resultaten. Lees nu de resultaten van het onderzoek die wij voor je op een rijtje hebben gezet. Naast de interessante uitkomsten zijn er ook meer vragen bijgekomen voor een eventueel vervolgonderzoek. ## Young Scientist Competition Anders Chau, 16 jaar oud is geboren in Hong Kong en woont een aantal jaar in Ierland. Hij is geïnteresseerd in genetische modificatie en biotechnologie en heeft hier onderzoek naar gedaan. Hij leerde meer over de geschiedenis van genetische modificatie en hoe dit in zijn werk gaat. Ook leerde hij de basis van moleculaire biolo...

De vloek van Nederland

In Nederland heerst een hardnekkige overtuiging: wie hard werkt, verdient geld, en wie veel geld verdient, heeft het gemaakt. Onze samenleving prijst economische groei, loonsverhogingen en carrièrestappen als tekenen van succes. Maar terwijl onze spaarrekeningen groeien, lijkt onze mentale rijkdom juist te krimpen. Over de eeuwige discussie of geld gelukkig maakt, heb ik dan ook een afwijkende mening. *Waar de meeste mensen zich richten op het vergaren van bezit en financiële zekerheid, stel ik een ander kompas voor: werk in plaats daarvan aan vriendschappen voor het leven.* Een goede vriend zal je helpen wanneer je in de problemen zit. Die belt je terug als je in paniek bent. Die staat voor je deur met soep als je ziek bent. Geld doet dat niet. Geld lost praktische problemen op... tot...

Een nieuwe blik op de huidige problemen van de wereld

De wereld verbeteren is een grote opgave, maar met een kleine bijdrage kunnen we een groot verschil maken. *Er zijn veel problemen in de wereld, die voor een grote uitdaging zorgen*. Denk maar aan klimaatverandering, voedselzekerheid, energiebronnen, waterkwaliteit, gezondheid, armoede, onderwijs, natuurbescherming, sociale ongelijkheid, afvalverwerking, natuurrampen, veiligheid, oorlogen en conflicten, cybersecurity, de arbeidsmarkt enz... enz. ## Oceanen schoonmaken Als voorbeeld noem ik even het verhaal van Boyan Slat, een Nederlandse uitvinder en ondernemer die het project The Ocean Cleanup heeft opgericht. Het project heeft als doel om plastic afval uit de oceanen te verwijderen, de zogenoemde plastic soep. Veel van het plastic afval verdwijnt in oceanen over de hele wereld. Dit af...

De roep om het echte: een reflectie

Nooit eerder waren we zo omringd door het kunstmatige. Door AI gegenereerde kunst, deepfake-video's, geautomatiseerde gesprekken, het is letterlijk overal. En te midden van deze digitale tsunami ontstaat een tegenbeweging, een stille roep om het echte. We verlangen naar de tastbaarheid van handgemaakte producten, de imperfectie van analoge fotografie, de oprechtheid van menselijke interactie. *Het lijkt alsof we in onze poging om perfectie te bereiken de essentie van ons mens-zijn zijn kwijtgeraakt. Nu, meer dan ooit, beseffen we de waarde van het echte, het authentieke, het menselijke.* Ik durf het bijna niet meer hardop te zeggen, omdat we zo overweldigd zijn door AI dat we verlangen naar echte dingen in plaats van namaak. Ik begrijp het verlangen naar authenticiteit, naar het echte, na...